Người dân vùng Thanh Oai làm thẻ căn cước và kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức 2 tại công an xã nơi cư trú, tức xã Thanh Oai, Bình Minh, Tam Hưng hoặc Dân Hòa. Có tài khoản mức 2, phần lớn thủ tục thông thường như cư trú, hộ tịch, một số việc đất đai có thể nộp trực tuyến qua ứng dụng định danh hoặc cổng dịch vụ công, nhận kết quả qua bưu chính.
Với vùng ven đô như Thanh Oai, nơi người trẻ đi làm ở Hà Đông, nội thành từ sáng sớm, còn ông bà ở nhà làm ruộng, làm nghề, thủ tục trực tuyến giải quyết đúng chỗ khó: không ai rảnh đi trong giờ hành chính. Từ khi xã mới rộng hơn, quãng đường từ làng đến trụ sở có khi xa hơn trước, nên lợi ích càng rõ.
Bài này nói về thẻ căn cước theo luật mới, cách lên mức 2 cho tài khoản, cách nộp hồ sơ trực tuyến từng bước và những lưu ý cho người cao tuổi.
Thẻ căn cước theo Luật Căn cước 2023: ai cần làm, làm ở đâu
Luật Căn cước năm 2023 có hiệu lực từ 1/7/2024, đổi tên thẻ căn cước công dân thành thẻ căn cước. Thẻ căn cước công dân, chứng minh nhân dân còn hạn vẫn được sử dụng theo lộ trình của luật; bạn không phải đi đổi chỉ vì tên thẻ thay đổi. Thẻ căn cước được cấp cho công dân từ 14 tuổi trở lên bắt buộc, và cho trẻ dưới 14 tuổi khi có nhu cầu.
Từ khi bỏ công an cấp huyện, việc tiếp nhận hồ sơ cấp căn cước được giao cho công an xã. Người ở làng Chuông, làng Cự Đà hay khu Kim Bài cũ đến công an xã mới của mình. Một số trường hợp đặc thù, hoặc khi có đợt cấp tập trung, có thể có điểm cấp lưu động hoặc điểm của công an thành phố; theo dõi thông báo của thôn.
Các mốc tuổi đổi thẻ là 14, 25, 40 và 60 tuổi. Người đến tuổi đổi thẻ nên làm trong khoảng thời gian luật cho phép trước và sau mốc tuổi. Thẻ mất, hỏng, sai thông tin cũng làm cấp lại hoặc cấp đổi. Khi đi, mang theo thẻ cũ nếu còn và điện thoại để kích hoạt tài khoản luôn.
Làm căn cước cho trẻ dưới 14 tuổi
Nhiều phụ huynh ở Thanh Oai hỏi có nên làm căn cước cho con nhỏ. Vài điểm để quyết định:
- Không bắt buộc với trẻ dưới 14 tuổi; làm khi có nhu cầu, ví dụ để con đi máy bay nội địa, làm hộ chiếu, mở tài khoản tiết kiệm, hoặc dùng cho các thủ tục cần xác thực.
- Trẻ dưới 6 tuổi có thể làm qua cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh mà không cần thu nhận vân tay, mống mắt; trẻ từ 6 đến dưới 14 tuổi phải đến nơi thu nhận cùng cha mẹ hoặc người giám hộ.
- Thẻ của trẻ có thời hạn theo mốc tuổi, đến 14 tuổi phải đổi.
- Trẻ đã có số định danh cá nhân từ khi đăng ký khai sinh; nhiều thủ tục chỉ cần số này, không cần thẻ.
Nếu gia đình chưa có kế hoạch cho con đi xa hay làm giấy tờ, không cần vội. Số định danh trên giấy khai sinh và tài khoản của cha mẹ thường đã đủ cho phần lớn việc ở trường, ở trạm y tế.
Tài khoản định danh điện tử: mức 1 và mức 2 khác nhau thế nào
Ứng dụng định danh điện tử có hai mức tài khoản. Mức 1 tự đăng ký trên điện thoại bằng thẻ căn cước gắn chip và ảnh khuôn mặt, dùng để xem một số thông tin và làm vài việc đơn giản. Mức 2 được kích hoạt tại công an sau khi thu nhận ảnh chân dung và vân tay, có giá trị tương đương xuất trình thẻ căn cước trong nhiều giao dịch.
Để nộp hồ sơ cư trú, hộ tịch, đất đai trực tuyến và để tài khoản thay thẻ khi đi khám bệnh bảo hiểm y tế, đi máy bay nội địa, bạn cần mức 2. Phần lớn người làm thẻ căn cước gắn chip từ năm 2021 trở lại đây đã được kích hoạt mức 2 cùng lúc làm thẻ; ai chưa, đến công an xã một lần là xong.
Tài khoản gắn với số điện thoại chính chủ. Người dùng số thuê bao đứng tên người khác, như ông bà dùng sim con cháu đăng ký hộ, thường bị vướng khi kích hoạt; nên chuẩn hoá thông tin thuê bao trước. Đừng cung cấp mật khẩu hay mã xác thực cho bất kỳ ai gọi điện tự xưng là cán bộ, kể cả người xưng là công an xã.
Nộp một hồ sơ trực tuyến từ đầu đến cuối
Lấy ví dụ đăng ký tạm trú cho người thuê trọ hoặc xin trích lục hộ tịch. Trình tự chung của hầu hết thủ tục:
- Đăng nhập ứng dụng định danh điện tử hoặc cổng dịch vụ công quốc gia bằng tài khoản định danh mức 2.
- Tìm thủ tục bằng tên chính xác. Đọc phần thành phần hồ sơ trước khi bắt đầu để chuẩn bị ảnh chụp giấy tờ.
- Chọn cơ quan thực hiện: thành phố Hà Nội, rồi xã mới của bạn. Đây là bước người Thanh Oai hay chọn nhầm tên xã cũ.
- Điền tờ khai, phần thông tin cá nhân thường được điền sẵn từ dữ liệu dân cư. Kiểm kỹ địa chỉ, tên thôn.
- Tải giấy tờ: chụp thẳng, đủ sáng, đủ trang. Tệp quá nặng có thể bị từ chối; giảm kích thước ảnh nếu cần.
- Chọn cách nhận kết quả: trực tiếp ở xã, bản điện tử, hoặc qua bưu chính. Nộp phí, lệ phí trực tuyến nếu thủ tục có thu.
- Theo dõi trạng thái trong mục hồ sơ đã nộp; nếu bị yêu cầu bổ sung, bổ sung ngay trên hệ thống.
Hà Nội còn có cổng dịch vụ công và ứng dụng tiếp nhận phản ánh riêng của thành phố. Khi một hồ sơ trực tuyến quá hạn mà không có phản hồi, có thể phản ánh qua kênh này, kèm mã hồ sơ.
Người cao tuổi và người không dùng điện thoại thông minh
Ở các làng như Liên Châu, Thanh Văn, Kim An, nhiều cụ vẫn dùng điện thoại bàn phím. Không có điện thoại thông minh không có nghĩa là bị bỏ lại: mọi thủ tục vẫn nộp trực tiếp được tại xã. Thẻ căn cước gắn chip vẫn là giấy tờ chính để làm việc.
Con cháu có thể giúp ông bà nộp hồ sơ, nhưng nên dùng đúng cách: nộp thay khi có ủy quyền theo quy định, hoặc ngồi cạnh để ông bà tự thao tác trên tài khoản của chính mình. Không nên đăng nhập tài khoản của ông bà trên điện thoại của mình rồi để đó, vì tài khoản định danh mở ra nhiều thông tin cá nhân.
Nhiều xã và đoàn thanh niên tổ chức tổ hỗ trợ chuyển đổi số ở nhà văn hóa thôn, hướng dẫn người dân cài đặt, kích hoạt, nộp hồ sơ. Nếu thôn mình có đợt hỗ trợ như vậy, đưa ông bà đến một lần, mang theo thẻ và điện thoại, sẽ đỡ cho cả nhà về sau.
Cảnh giác lừa đảo mượn danh định danh điện tử
Cuộc gọi tự xưng cán bộ. Kẻ gian gọi điện, xưng là công an xã hoặc cán bộ xã mới, nói phải cập nhật thông tin "do sáp nhập", rồi gửi đường dẫn cài ứng dụng giả. Cơ quan nhà nước không yêu cầu cài ứng dụng qua đường dẫn gửi trong tin nhắn hay mạng xã hội.
Đòi mã OTP, mật khẩu. Không ai có quyền đòi mã xác thực, mật khẩu tài khoản định danh hay tài khoản ngân hàng của bạn. Ai hỏi những thứ đó là lừa đảo.
Dịch vụ làm hộ có thu tiền. Người lạ đứng ngoài trụ sở mời làm hộ căn cước, hộ tịch "nhanh trong ngày" kèm thu phí. Thủ tục do cơ quan nhà nước làm; ai cần hỗ trợ thì hỏi trực tiếp bộ phận tiếp nhận.
Giả mạo trang dịch vụ công. Gõ địa chỉ cổng dịch vụ công trực tiếp hoặc dùng ứng dụng tải từ kho ứng dụng chính thức, không bấm vào đường dẫn lạ.
Đăng ký xe máy ở công an xã: một việc khỏi lên huyện
Trước đây, người Thanh Oai mua xe máy mới phải lên công an huyện ở Kim Bài để đăng ký, nhận biển số. Theo quy định về đăng ký xe hiện hành, việc đăng ký xe mô tô, xe gắn máy được giao cho công an cấp xã ở nhiều nơi, và từ khi bỏ công an cấp huyện thì phần lớn việc này nằm ở công an xã. Ô tô thường do cơ quan cảnh sát giao thông của thành phố hoặc điểm đăng ký được phân công.
Thủ tục đăng ký xe cũng đã chuyển phần lớn lên mạng. Người mua xe kê khai trên cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng định danh, nộp lệ phí trực tuyến, rồi mang xe đến cà số khung, số máy và nhận biển. Cửa hàng bán xe ở các trục đường quanh Kim Bài hay hướng Hà Đông thường hỗ trợ kê khai, nhưng chủ xe nên tự kiểm thông tin trước khi xác nhận.
Khi mua lại xe cũ trong làng, việc sang tên cần làm đúng hạn theo quy định. Người bán phải làm thủ tục thu hồi đăng ký, biển số hoặc thông báo chuyển quyền sở hữu; người mua làm đăng ký sang tên. Mua xe không sang tên, đến khi xe gặp chuyện thì người đứng tên cũ vẫn bị gọi lên làm việc. Chi tiết điều kiện, mức thu lệ phí xem trên cổng dịch vụ công tại thời điểm làm.
Việc nào vẫn phải đến trực tiếp
Dù dịch vụ công trực tuyến đã phủ phần lớn thủ tục, vẫn có những bước phải có mặt. Thu nhận vân tay, ảnh chân dung khi làm căn cước cho người từ 6 tuổi trở lên. Ký vào sổ hộ tịch khi nhận giấy chứng nhận kết hôn. Ký hợp đồng trước người chứng thực hoặc công chứng viên với giao dịch đất đai. Nhận một số loại kết quả bản giấy có giá trị như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tùy cách cơ quan bố trí trả kết quả.
Cách tiết kiệm thời gian là chia việc: phần nộp hồ sơ làm trực tuyến từ nhà, phần cần có mặt thì gom vào một buổi. Một gia đình ở Mỹ Hưng cần làm thẻ cho con 14 tuổi và nhận kết quả trích lục cho ông có thể sắp xếp cùng buổi sáng đến xã Tam Hưng, thay vì đi hai lần.
Khi đến trực tiếp, kiểm lịch làm việc của bộ phận tiếp nhận, mang đủ bản chính, và đến sớm vào những ngày đầu tuần nếu buộc phải đi hôm đó.
Câu hỏi thường gặp
Thẻ căn cước công dân cũ còn hạn có phải đổi sang thẻ căn cước mới không?
Không phải đổi chỉ vì luật đổi tên thẻ. Thẻ căn cước công dân còn hạn vẫn dùng đến khi hết hạn ghi trên thẻ. Bạn đổi khi đến mốc tuổi theo quy định, khi thẻ hỏng, mất, sai thông tin, hoặc khi tự muốn đổi. Đừng tin lời mời đổi thẻ có thu tiền ngoài quy định.
Làm căn cước ở Thanh Oai mất bao lâu thì có thẻ?
Thời hạn cấp thẻ do luật quy định và có thể khác tùy khu vực, thường trong vài ngày làm việc đến vài tuần. Khi nộp hồ sơ, cán bộ sẽ hẹn ngày trả và cho chọn nhận tại công an xã hoặc qua bưu chính. Trong thời gian chờ, tài khoản định danh mức 2 có thể dùng thay thẻ ở nhiều nơi.
Tài khoản định danh mức 2 có thay được thẻ căn cước không?
Trong nhiều giao dịch có, như khám bệnh bảo hiểm y tế, làm thủ tục hành chính, đi máy bay nội địa, nếu nơi đó chấp nhận xác thực qua ứng dụng. Một số nơi vẫn yêu cầu thẻ vật lý. Mang cả hai khi đi việc quan trọng là cách chắc nhất.
Nộp hồ sơ trực tuyến chọn nhầm xã thì làm sao?
Hồ sơ sẽ bị từ chối hoặc chuyển lại. Bạn nộp lại hồ sơ mới, chọn đúng xã. Để tránh nhầm, đối chiếu xã cũ ghi trên giấy tờ với bảng chuyển đổi: các xã cũ phía bắc như Cự Khê, Bích Hòa nay thuộc Bình Minh; phía nam như Tân Ước, Liên Châu nay thuộc Dân Hòa.
Ông bà không có điện thoại thông minh thì kích hoạt định danh thế nào?
Không bắt buộc phải có tài khoản định danh để làm thủ tục; ông bà vẫn đến xã làm trực tiếp bằng thẻ căn cước. Nếu muốn có tài khoản, cần một số điện thoại chính chủ và thiết bị để đăng nhập; con cháu có thể hỗ trợ cài đặt, nhưng nên để ông bà tự giữ mật khẩu.
Nhận được tin nhắn yêu cầu cập nhật căn cước do sáp nhập xã thì có làm theo không?
Không. Thông tin cư trú được cơ quan công an cập nhật trên hệ thống, người dân không phải làm gì chỉ vì sáp nhập. Tin nhắn kèm đường dẫn yêu cầu cài ứng dụng hoặc nhập mật khẩu gần như chắc chắn là lừa đảo. Xóa tin nhắn, và nếu cần, hỏi trực tiếp công an xã.